Header

صفحه اصلی   |  سایت های مرتبط  |  درباره ما  |  تماس با ما  | دیالوگ های ماندگار  |   پیشخوان نشریات سینمایی ایران  |  ویژه جشنواره سی و هفتم فیلم فجر

اکران | تلویزیون | تولید | جشنواره ها | خبر کوتاه | سینمای جهان | شبکه نمایش خانگی | گزارش | گزارش تصویری | گفتگو | مستند، کوتاه و انیمیشن | نقد و یادداشت | هنرمندان

جستجو  

سه شنبه 23 مهر 1398

New Page 1

 

جدیدترین مطالب

  نشست مطبوعاتی دبیر جشنواره فیلم فجر با بیان جزئیاتی از انتخاب فیلم‌ها تا داوری آثار صبح امروز 8 بهمن ماه برگزار شد

  نامزدهای نهایی نود و یکمین دوره جوایز آکادمی اسکار معرفی شدند

  زنان سی و هفتمین جشنواره فجر را بشناسید

  جایزه بهترین فیلم و بهترین بازیگر مرد برای "رونا مادر عظیم" برادران محمودی

  داوران بخش سودای سیمرغ سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند

  حسین محب اهری درگذشت

  جدیدترین مصوبات اکران سینماها/ «ترانه» مهدی صاحبی و «ضربه فنی» غلامرضا رمضانی با سرگروه سینمایی کوروش اکران می شوند

  "تنها دو بار زندگی می کنیم" و "دو لکه ابر" وارد شبکه نمایش خانگی می شوند

  موسسه رسانه‌های تصویری با دیگر موسسات سازمان سینمایی ادغام شود

  نامزدی در شش رشته برای جدیدترین ساخته فرهادی در مهم ترین جایزه سینمایی اسپانیا

 

پربیننده ترین  مطالب هفته اخیر

Cinetmag.com - Advertise

تبلیغات

:: اینجا محل تبلیغ شماست  ::

پایگاه خبری فیلم نیوز  >> اخبار و مطالب  >> مربوط به گروه نقد و یادداشت

عاشقانه / یادداشت مفصل هادی داداشی برای حسن فتحی و لذت مشاهده "شهرزاد"

:: 17 آذر 1394  ::

ترانه علیدوستی در نمایی از سریال "شهرزاد"

 

پایگاه خبری فیلم نیوز: پیش از طلوع «شهرزاد»، آخرین باری که با دنیای حسن فتحی همراه شده بودم، «زمانه» را سریالی معمولی دیدم که تنها برخی لحظه‌ها و شماری از دقایقش با رنگ و بوی مألوف آثار او مطابقت داشت. فتحی در «زمانه» نه قاطعیت و جسارت «میوه ممنوعه» را داشت، نه شهامت عاشقانه‌اش در «شب دهم» را به رخ می‌کشید، نه از طنز تلخ «در مسیر زاینده رود» می‌شد در آن نشانی جست و نه ذره‌ای از شوخ و شنگی «اشک‌ها و لبخندها» را با خود داشت. همان شد که تصمیم گرفتم از این کارگردان مؤلف در حافظه تصویری‌ام به خوب‌هایش قناعت کنم و حق بدهم در روزگاری که هیچکس انتظار تماشای کار با کیفیت و ماندگار را از تلویزیون ندارد، او هم به ناچار تن به همین موج بسپارد. این ذهنیت ماند و ماند تا حرف «شهرزاد» پیش آمد. آن هم در برهه‌ای که مهران مدیری با آخرین ساخته‌های ویدئویی‌اش، در ژانری که سر آمدش نیز هست روی دور تکرار اوقات می‌گذراند و داود میرباقری در مقام خالق سریالهای «امام علی(ع)» و «مختارنامه» به «شاهگوش» رسیده بود. پس تردیدی نبود که عاشقانه‌های دلنشین حسن فتحی هم با این اوصاف، در شبکه نمایش خانگی اسیر زد و بندهای تجاری خواهند شد تا او هم به دایره هنرمندانی بپیوندد که دیگر دل و دماغ عاشقی ندارند. راستش تا قسمت‌های چهارم و پنجم «شهرزاد»، مصر بودم همین خواهد شد و فتحی افتاده در ورطه مناسبات تجاری سرانجام کوتاه خواهد آمد و سرسری عبور خواهد کرد. حالا با توزیع قسمت هفتم و از آب و گل در آمدن «شهرزاد»، باید به صراحت برای تلویزیون به دلیل از دست دادن این گوهر گرانبها تأسف خورد. امروز که خیلی از حرفه‌ای‌ها بدون توجه به نشان‌های «ب» و «ج» فقط می‌سازند و می‌سازند، فتحی با سریال جدیدش ثابت کرده صلاحیت درجه کیفی الف را که روی پیشانی «شهرزاد» جا خوش کرده دارد.

از حیث قصه پردازی این سریال را پیگیری سماجت آمیز «لیلا»ی داریوش مهرجویی می‌دیدم و وامدار یک ایده درخشان و البته امتحان شده؛ زنی ناگریز از ازدواج دوم همسرش باید خود را راضی کند تا از در سازش در آید و در این کشاکش بی رحمانه نقشی ایفا کند. «لیلا»ی مهرجویی تماشاگر و قهرمانش را در اوج بحران رها می‌کند و با تمهید گذر زمان، ترجیح می‌دهد چشم بر سالهای پس از حادثه ببندد. اینجا اما حوادث ریز و درشت رقم می‌خورند تا دوران پسا بحران و کنجکاوی برانگیز یک ازدواج اجباری شکل بگیرند و روایت وارد بلوغی غافلگیر کننده و حیرت انگیز شود. فتحی گریخته از برخی قوانین مضحک ضد درام در تلویزیون، از جمله ممنوعیت پرداختن به مثلث عشقی و با عنایت به خطوط قرمز و معذوریت‌ها در مراجعه به تاریخ سالهای دور ایران، مصالح مورد نیاز در روایتگری خود را از دل اجتماع و مردم بر می‌گزیند. در قصه‌های او، پولدارها و صاحبان سرمایه همانقدر آدمند که متوسط‌ها و بی‌ بضاعت‌ها. او اگر چه علقه‌های آشکار و غیرقابل انکاری با فرهنگ ایران قدیم دارد و ارادت او را به منش‌های انسانی کلاه مخملی‌ها‌ و لوطی‌ها می‌توان به وضوح تشخیص داد، اما ترجیح می‌دهد برای پرهیز از سیاسی شدن و سیاست زدگی، دیپلماسی معقول و زیرکانه‌ای را در فیلمسازی و قصه‌گویی برگزیند. اگر در «شب دهم» ماجرای کشف حجاب به تصویر کشیده می‌شود، اما به مدد یک عشق نامتعارف زودتر از آنچه طیف‌های مختلف فرصت تأویل یا تفسیر سیاسی را از اثر بیابند، به پس زمینه رانده می‌شود و خیلی زود، زوج حیدر خوش مرام و شاهزاده قجری (حسین یاری و کتایون ریاحی) زمام احساسات و عواطف بینندگان را در دست می‌گیرند. یا در «پهلوانان نمی‌میرند»، وقوع یک قتل به سبک آگاتا کریستی، برداشت‌های سیاسی را بی اهمیت جلوه می‌دهد. این شاید به نوعی تعبیر به عدم ریسک پذیری یا عافیت طلبی فتحی شود، اما در هر حال چیزی از ارزشهای محصول هنری او کم نمی‌کند. کما اینکه امروز شاهدیم محمدرضا ورزی که با «معمای شاه» و کفه سنگین مضامین سیاسی‌اش، بیش از آنچه باید مورد نقد هنری قرار می‌گیرد، صرفاً از جهات غیرهنری ارزیابی می‌شود و مخالفان به او می‌تازند. برخلاف ورزی، فتحی با ملاحظه کاری از تاریخ در حد یک چاشنی موثر بهره می‌برد و به سرعت هم کنارش می‌گذارد. در «شهرزاد» نیز اگر چه هجوم اولیه کلاه مخملی‌های آلت دست حکومت وقت، کلید یک حادثه را می‌زند، اما در ادامه دوربین با حذر از سردمداران و سیاستگذاران، نبض یک عاشقانه جذاب را در دست می‌گیرد.



اینجا بزرگ آقا (علی نصیریان) با آن نام کنایه آمیزش، به نوعی نمادی از همان خودکامگی و استبداد حکومتی است که در یک نظام فاسد و کرم خورده، به خوبی مجال رشد یافته و قد کشیده. برای آشنایی با نحوه مراوده چنین شخصیتی که از تخیل نویسندگان سر بر آورده، گهگاه پای یک نظمیه چی هم به خانه بزرگ آقا باز می‌شود تا از دل دیالوگ‌های مطرح شده، به قدرت و نفوذ این پیرمرد با جذبه در دستگاه حکومتی هم پی ببریم. بدون اینکه مخالفان امکان داعیه داشتن دفاع از فلان شاه پهلوی یا قاجار را بیابند و درام را به آفت سیاست زدگی گرفتار کنند. بزرگ آقا با قدرت بی بدیل بازیگری علی نصیریان، همزمان جلوه‌هایی اعجاب انگیز از تساهل و تسامح و یا به ضرورت، اقتدارگرایی و ددمنشی را عیان می‌کند. در شناسنامه او آمده که با نیرنگ و توطئه چینی خانواده خود را در تصادف از دست داده و همین عقبه غم انگیز، جلوه‌های خشونت آمیز او را نزد تماشاگر منطقی می‌نماید. اتفاقاً تماشاگر در همین قسمت هفتم و پس از تجربه آغاز شکل گیری یک عاطفه و علاقه لطیف میان قباد و شهرزاد (شهاب حسینی و ترانه علیدوستی)، از بزرگ آقا ممنون هم می‌شود که مسبب چنین حکایتی شده. رویارویی‌های گاه و بیگاه و بامزه او با داماد تن باره و بی قید و بندش و یا هواداری تمام و کمال از دختر نازایش (شیرین با بازی پریناز ایزدیار) همانقدر شیرین است که وقتی از مباشرش می‌خواهد پولی را به خانواده آن شخصی برساند که از قضا، خودش حکم قتلش را امضا کرده! نصیریان با کاراکتر شناسی دقیق از یک متن شخصیت پردازی شده، چنان ابعاد متنوعی به بزرگ آقا بخشیده که کاملاً دست نیافتنی، در عین تصاحب سمت قطب منفی قصه، در لحظاتی از امتیاز همراهی و همذات پنداری توسط بیننده هم بهره می‌برد. نگاه نافذ، بیان پر طنین و حرکات بدن حساب شده و دقیق نصیریان بازی او را حتی چند پله بالاتر از حاج یونس در «میوه ممنوعه» می‌نشاند و ثابت می‌کند دود همچنان از کنده بلند می‌شود. (یادم هست حدود دو سال پیش که تئاتر «تانگوی تخم مرغ داغ» هادی مرزبان را با بازی علی نصیریان در تالار وحدت می‌دیدم و مدتها در عجب بودم از قدرت بازیگری او در کنار چهره‌های جوانتر و اینکه در عین خودداری از بازی خوری همبازیانش، صرفاً اکتفا نمی‌کرد به اتخاذ این موضع فخر فروشانه که من نصیریان هستم و حق دارم هر کیفیتی از بازی که دلم می‌خواهد را ارائه کنم!)

شهاب حسینی که همواره با اتکا به هاله‌ای از‌ سمپاتیک بودن و محبوبیت ذاتی، نگاه تماشاگر را به دنبال خود می‌کشد، اینجا کارکردی بسیار مهمتر از «مدار صفر درجه» ساخته قبلی همین کارگردان و یا فیلمی مثل «سوپراستار» (تهمینه میلانی) دارد. کاریزمای شهاب حسینی با آن چهره آشنا و متین، دوز سبکسری‌های قباد را کم می‌کند و به آن جلوه‌ای شیرین می‌بخشد.

ترانه علیدوستی در جایگاه ضلع دوم مثلث عشقی، هر چند از شاخصه‌های یک معشوق دلربا و جذاب برخوردار نیست، اما اینجا همان استفاده‌ای از معصومیت چهره و متانت رفتار او شده که در «درباره الی» اصغر فرهادی هوشمندانه به آن متوسل شد. در سوی دیگر فکر می‌کنم مخالفان اصلی مصطفی زمانی- از جمله خودم- در قسمت هفتم باید اندکی از موضع خود عدول کنند. فرهاد با حضور زمانی دقیقاً همان عینیتی را یافته که لازم است؛ یک عاشق دوست نداشتنی نچسب و لجوج که حالا دیگر در رقابت با شهاب حسینی، شاید کمتر موافق و همراهی را بین مخاطبان برای وصال با شیرین در کنار خود می‌بیند!



محمود پاک نیت که همیشه یک دوی آبرومند و پر انرژی بوده است، در قصه حاضر هم در ارائه نقش یک پدر سنتی و تسلیم در برابر قدرت بالاتر، حضوری قابل قبول دارد. از مهدی سلطانی بازیهای تکان دهنده در تلویزیون زیاد دیده‌ایم و اینجا هنوز بستر متناسب با قدرت بازیگری او فراهم نشده است؛ هر چند تماشای لحظات تلاش او برای مجاب کردن پسرش جهت کنار کشیدن از مهلکه، همچنان لذتبخش است. به قول میلوش فورمن خالق «دیوانه‌ای از قفس پرید»، «در کارگردانی هنرپیشگان، مهمترین چیز انتخاب افراد صحیح است. مهمترین کار پیش از آغاز فیلمبرداری شروع می‌شود، چون وقتی هنرپیشگان را با آنچه می‌خواهی هماهنگ کنی، دیگر کارگردانی معمای پیچیده‌ای نیست و به نحوی می‌گذرد!». وقتی بازی خارق العاده جک نیکلسون در «دیوانه‌ای از قفس پرید» را در ذهنتان مرور کنید، می‌فهمید که فورمن پرت و پلا هم نگفته است. این قضیه در «شهرزاد» هم صدق می‌کند و حساسیت ظریف فتحی در انتخاب دقیق بازیگرانش، عجیب به کار سریال آمده است. همین می‌شود که اینجا حتی حضور در حاشیه ستاره‌ای همچون ابوالفضل پورعرب هم جواب می‌دهد، به دل می‌نشیند و با توجه به سابقه بازیگری‌اش، به کاراکتر او در سریال مفهوم و معنا می‌بخشد.
در شعار تبلیغاتی «شهرزاد» آمده «در تند باد حوادث، عشق اولین قربانی است»، ولی معتقدم ظرفیت بالای مقوله‌ای با گستره و گوناگونی عشق در داستانسرایی‌ها، یکی از علل اصلی توفیق این سریال است و آنرا کهنه زدایی کرده. به ویژه وقتی این روایت عاشقانه در کمال خوش سلیقگی تمام عیاری با صدای جادویی محسن چاووشی پیوند می‌خورد و خارج از دنیای سریال، در ذهن مخاطب به حیات خود ادامه می‌دهد و به آن استمرار می‌بخشد. به قول مولانا در دفتر پنجم مثنوی: «عشق آن شعله ست کو چون بر فروخت، هر چه جز معشوق باقی جمله سوخت».

پی نوشت:
1- در قسمت چهارم سریال «شهرزاد» یک گاف تدوینی وجود دارد که از فتحی و تدوینگرش بعید بود. در سکانسی که بزرگ آقا با سرهنگ تيموري (هومن برق نورد) در مجلس شادی مشغول صحبت است، ناگهان پیشکار یا مباشر او (پورعرب) وارد کادر می‌شود و چیزی به بزرگ آقا می‌گوید. در سکانس بعد بزرگ آقا را می‌بینیم که از اتاقی دیگر سر بیرون می‌آورد و با غضب به دامادش می‌نگرد که یعنی چرا همسرت را رها کرده‌ای و با دیگر زنان هستی که در نهایت او را وادار به مشایعت همسرش می‌کند. بلافاصله در سکانس بعدی، دوباره شاهد ادامه همان گفت‌وگوی قبلی بزرگ آقا با سرهنگ تيموري هستیم که ناگهان با همان میزانسن، پیشکار وارد کادر می‌شود و نکته‌ای را به بزرگ آقا می‌گوید. گافی که قطعاً در مرحله تدوین روی داده است.

2- فتحی در همین قسمت چهارم، یک نمای عمومی و لانگ شات از شهرک سینمایی گرفته که دود و دم تهران و آلودگی هوای مشهور این روزهایش به وضوح در آسمان توی ذوق می‌زند که یا باید با انتخاب یک نمای بسته‌تر از نمایش آن جلوگیری می‌شد و یا با کمک جلوه‌های کامپیوتری از شرش راحت می‌شدند. این آلودگی هوا که می‌گویم، آنقدر هم تابلو است که با هیچ چسبی به ابر و باران نمی‌چسبد!

3- فتحی در قسمت هفتم سریالش، نام «زمانه» را برای هفته نامه‌ای که فرهاد به قصد یافتن شغل وارد آن می‌شود برگزیده که می‌توان آنرا نوعی ادای دین کارگردان و ارجاع او به خودش تلقی کرد.

4- سریال «شهرزاد» هم به سیاق سایر آثار شبکه نمایش خانگی از آفت دانلودهای غیرقانونی در اسرع وقت پس از توزیع هر قسمت، مصون نمانده است، ولی با این وجود، سازندگان از ساخت سری‌های بعدی آن خبر داده‌اند. نکته‌ای که معمای سود دهی و منفعت مالی تولید چنین آثاری را برای سازندگان آن در ایران، پیچیده‌تر از قبل می‌کند!

 

منبع: بانی فیلم

1412 -  سردبیر

کامنت های مرتبط با مطلب فوق

 

 

ارسال کامنت برای مطلب فوق

* نام

* نام خانوادگی:

* ایمیل

* متن کامنت:

 

* کد روی عکس فوق

را وارد کنید:

IP شما

34.236.216.93

 

Header

::  نقل مطالب و عکس های اختصاصی پایگاه خبری فیلم نیوز بدون ذکر منبع، نام نويسنده و نام عکاس ممنوع است  ::

....................................................................................................................................................................................................

صفحه اصلی  |  درباره ما   |  تماس با ما

اکران  | تلویزیون  | تولید  | جشنواره ها  | خبر کوتاه  | سینمای جهان  | شبکه نمایش خانگی  | گزارش  | گزارش تصویری  | گفتگو  | مستند، کوتاه و انیمیشن  | نقد و یادداشت  | هنرمندان

.......................................................................................................................................................................

برگزیده شده به عنوان

دومین سایت فعال

در جشنواره 26 فیلم فجر

در سال 1387

نامزد دریافت جایزه

بهترین سایت فیلم

در جشنواره وب ایران

در سال 1390

.......................................................................................................................................................................

  كليه حقوق اين سايت براي سایت پایگاه خبری فیلم نیوز (www.FILMNEWS.ir) محفوظ است.

Copyright © 2006 - 2019 www.FILMNEWS.ir All rights reserved

............................................................

طراحی و اجرا: Cinet Studio