سما بابایی | بسیاری از سریالهای ماندگار تلویزیون بخشی از محبوبیت و ماندگاری خود را مدیون ترانههای هستند که توسط محمد اصفهانی اجرا شده و صدای او به بخشی از هویت و شناسنامه آن اثر تبدیل شده است. او در گذر این سالها برای سریالهایی چون «تنهاترین سردار»، «ولایت عشق»، «معصومیت از دست رفته»، «وفا» و… تیتراژ خوانی کرده و حالا بعد از مدتها تیتراژ سریال «طوبی» به کارگردانی سعید سلطانی را خوانده است.
به گزارش فیلم نیوز محمد اصفهانی یکی از شناسنامههای حیات جدید موسیقی پاپ در نیمه دوم دهه ۷۰ ایران است. خواننده شاخصی که همزمان با باز شدن فضای فعالیت موسیقی پاپ در کشور، توانست خود را به یکی از ارکان اصلی این موسیقی تبدیل کرده و جریان جدیدی را در موسیقی پاپ نوخواه آن سالها پایهریزی کند. اصفهانی اما نخستین فعالیتهای موسیقایی خود را با خواندن ترانه تیتراژ سریال آوای فاخته در سال ۷۳ آغاز کرد. کاری که اگرچه ترانه آن را ساعد باقری سروده و فریدون شهبازیان نیز زحمت آهنگسازی و تنظیم این اثر را کشید، اما چندان دیده نشد و اتفاق قابلتوجهی را برای اصفهانی رقم نزد. در سال ۷۶ و با روی کار آمدن دولت جدید، فضای موسیقی، تاحدودی باز شد و وزارت ارشاد برای ارائه مجوز، چراغ سبزهای خوبی به فعالان این حوزه نشان داد. موجی از خوانندگان نسل جدید به سمت دفتر موسیقی وزارت ارشاد راهی و تقریبا تمامی آنها موفق به انتشار آلبوم شدند.یکی از این نفرات، محمد اصفهانی بود که با حسرت، اتفاق بزرگی را در موسیقی پاپ آن سالها رقم زد. آلبومی که اصفهانی آن را به کمک فواد حجازی و شهرام حسنزاده به بازار ارائه کرد و یک رکورد خیرهکننده را به خود دید. حسرت در همان سال، حدود ۱ میلیون نسخه فروخت و در سالهای بعد، به حدود ۲ میلیون نسخه رسید که یک آمار قابل ستایش در تاریخ موسیقی کشور محسوب میشود. او همچنان نیز به شکل مستمر به فعالیتهای خود در زمینهی موسیقی ادامه میدهد. به بهانهی تیتراژخوانی او در سریال «طوبی» نگاهی به برخی از آثار مهم او در این زمینه داشتهایم:
تنهاترین سردار | مهدی فخیمزاده | آهنگساز: مجید انتظامی | 1375

موسیقی سریال «تنهاترین سردار» هم همچنان به عنوان یکی از برگهای زرین این سریال موضوعی مورد توجه قرار دارد. شمایلی از یک موسیقی تمام و کمال و در خدمت فیلم که به مدد هوشمندیهای ذاتی مجید انتظامی در ساخت موسیقی این سریالها و البته حضور محمد اصفهانی به عنوان خواننده تیتراژ پایانی «تنهاترین سردار» را بیش از پیش میان مخاطبان معرفی کرد. جلوه عینی این ادعا را هم میتوان در تیتراژ این سریال جستجو کرد، آن زمان که مطلع شعر این اثر با نوای «الله الله» محمد اصفهانی آغاز و با اجرای این بیت «نگون گردی ای آسمان – که خصمی با آزادگان» ادامه پیدا میکند و آنچنان مورد اقبال و استقبال مخاطبان قرار میگیرد که این قطعه موسیقایی تا مدتها گل سرسبد محافل آئینی و ملودی برای نوحههای مداحان شناخته شده اهل بیت میشود. مدتی بعد از تولید و پخش سریال «تنهاترین سردار» بود که آلبوم موسیقی متن این مجموعه تلویزیونی نیز منتشر شد. «تنهاترین سردار ۱ و ۲» با شعر محمود شاهرخی و «الله الله ۱ و ۲» با شعر محمود شاهرخی عنوان قطعاتی بودند که در این آلبوم برای مخاطبان ارائه شده بود.
پهلوانان نمیمیرند | حسن فتحی | آهنگساز: بابک بیات | 1376

بابک بیات آهنگسازی بود که با ذهن مهندسی شده و فهیمی که داشت، روی لایههای پنهان و متفاوت احساس و عواطف مخاطب دست میگذاشت و بر اساس نوع درام ارائه شده در سریالها و دیگر آثار تصویری شنونده را با دریچه جدیدی از موسیقی آشنا میکرد که در ارتباط مستقیم با آن اثر تصویری بودند، کما اینکه ملودی پردازی روی شعری از مولوی و اعتماد به یک صدای آنتیک و جدیدی چون محمد اصفهانی که دربرگیرنده توامان مولفههای موسیقی ایرانی و موسیقی پاپ بودند موجب خلق تیتراژی شد که اگر بابک بیات در طراحی آن نقشی نداشت، معلوم نبود میتوانست این چنین ماندگار بماند یا خیر؟ حسن فتحی هم چندی درباره تیتراژ سریال «پهلوانان نمیمیرند» و همکاری با محمد اصفهانی بود گفته است: «من برای تیتراژ آن سریال به آقای بابک بیات اعتماد کردم. آقای بیات یکی از چهرههای محبوب من در موسیقی بود و آرزو داشتم بتوانم با ایشان همکاری کنم. اتفاقاتی که ایشان در موسیقی پاپ از دهه پنجاه رقم زده بود را دنبال میکردیم و همکاری با آقای بیات برای من خیلی جذاب و هیجانانگیز بود. روزها و هفتههای زیادی را کنار هم سپری کردیم و حضور آقای محمد اصفهانی پیشنهاد آقای بیات بود. موسیقی آقای بیات در پهلوانان نمیمیرند انصافاً یکی از موسیقیهای سریالی خیلی خوب است. هنوز هم گوش میکنم همچنان لذت میبرم»
ولایت عشق | مهدی فخیمزاده | آهنگساز: بابک بیات | 1379

بابک بیاتِ بزرگ با اتکا به خلاقیتهای فردی و سالها تجربه در عرصه آهنگسازی جدای از موسیقی متنی که به طور کامل در خدمت اثر بود، موسیقی تیتراژی را خلق کرد که به واسطه شعر دعبل خزایی، ملودی و تواناییهایی محمد اصفهانی برای همیشه ماندگار شد. این فرآیند تا آنجا مورد پذیرش مخاطبان قرار گرفت، که سازندگان این سریال تصمیم گرفتند چندی بعد از پخش سریال آلبوم موسیقی متن اثر را نیز در بازار موسیقی منتشر کنند.بیات دربارهی موسیقی این اثر میگوید: «من موسیقی مجموعه امام رضا (ع) را با استفاده از موسیقی مذهبی جهانی کار کردم. یعنی تعزیه خودمان را با کرال کلیسا تلفیق کردم و تم این مجموعه را درآوردم که بیشتر کرال با صدای انسانها اجرا میشودگفتمانی موسیقایی که در این سالها از آن خبری نیست و اگر نبودند امثال هنرمندانی چون مرحوم بابک بیات معلوم نبود چه سرنوشت خطرناکی در انتظار موسیقی اندیشه محور و مبتنی بر ساختارها و آموزههای درست موسیقایی کشورمان بود. آن گونه که در این سالها میبینیم دیگر کمتر صدای موسیقی سریال و فیلمی را میبینیم که مانند موسیقیهای دهه هفتاد و هشتاد ماندگاری بیشتری داشته باشند.» محمد اصفهانی که غیر از پروژه «ولایت عشق» تجربههای دیگری را نیز با مرحوم بابک بیات داشته،: «همه کارهایی که با مرحوم «بابک بیات» انجام دادم، برای من تغییرات مثبتی به دنبال داشت. هر وقت هم کارهایی که آقای بیات برای من ساختند را میشنوم، حس میکنم آن آثار را به شکل دیگری خواندهام. احساس میکنم آن تیپ، تیپ خوانندگی تنها خود من نبود و آقای بیات آن کاراکتر را به من القا کردند.»
شب آفتابی | قاسم جعفری | آهنگساز: پیروز ارجمند | 1381

تیتراژ «شب آفتابی» را اصفهانی برای سریالی به همین نام به کارگردانی قاسم جعفری خواند. موسیقی این سریال را «پیروز ارجمند» نوشت و تیتراژ آن بر اساس ترانهای از افشین یداللهی شکل گرفت. ارجمند پیش از این سریال نیز تجربهی همکاری با جعفری را داشت؛ اما این بار تلاش کرد تا با بهرهگیری از صدای جوانی چون «محمد اصفهانی» تجربهای تازه رقم زند که در آن موفق هم شد و «شب آفتابی» هنوز یکی از بهترین تیتراژهای این خوانندهی نامدار است. آهنگساز این سریال دربارهی آن گفته است: «هنگامی که میخواستم موسیقی سریال «شب آفتابی» را بسازم نباید برای انجامدادن کاری که پیشرو داشتم تلاش و تقلایی آنچنانی میکردم، چراکه همه ارکان و اجزای مورد نیاز برای ساخت این موسیقی را در درون خود داشتم و شاید برایتان جالب باشد که من بیش از «شب آفتابی»، از این ارکان و اجزا در فیلم دیگری استفاده کردم که اگرچه عاشورایی نیست اما در ساخت موسیقی آن بهوفور از نغمات عاشورایی بهره بردهام و آن، فیلم سینمایی «سفر به چزابه» است یا بهعنوان مثال در «پسر مریم» به نویسندگی و کارگردانی حمید جبلی از موسیقی تعزیه استفاده کردم و در سکانس بسیار زیبای نهایی که دسته تعزیه به روستا برمیگردد موسیقی تیتراژ را براساس تم «امشب شهادتنامه عشاق امضا میشود» بازسازی و اجرا کردم.»
معصومیت از دست رفته | داود میرباقری| آهنگساز: فریدون شهبازیان| 1382

موسیقی تیتراژ «معصومیت از دست رفته» جزو بهترین آثار این خواننده و همچنین فریدون شهبازیان است. فهم درست آهنگساز از منویات ذهنی کارگردانی چون داود میرباقری برای ارائه یک ملودرام در دل یک مفهوم مذهبی ملهم از نهضت عاشورا نشان داد وقتی دو ذهن خلاق و پویا در چارچوب یک نگاه متفاوت در کنار هم قرار گیرند چه کارهای خارق العاده ای را میتوان انجام داد. کما اینکه در همین چارچوب محمد اصفهانی به عنوان یک خواننده ماهر و مولف در بسیاری از کارهای پرطرفدارش از هوشمندیهای موسیقایی فریدون شهبازیان بهره مند شده و این چنین هم در تیتراژ سریال «معصومیت از دست رفته» شکوفا شد.
وفا | محمدحسین لطفی | آهنگساز: علیرضا کهن دیری | 1385

این قطعه محمد اصفهانی با ترانهای از اهورا ایمان توانست جایزه بهترین خوانندگی تیتراژ دهمین جشن حافظ را از آن خود کند. علیرضا کهن دیری درباره این همکاری با اصفهانی میگوید: «کار با آقای اصفهانی برای من متفاوت است، چون صدایش را دوست دارم و وقتی کاری به او پیشنهاد میدهم احساس میکنم خیلی به هم نزدیک هستیم و آنچه را که برای کار مشترک لازم است با یکدیگر داریم.» آهنگساز این سریال همچنین توضیح میدهد: «حظاتی که با کارگردان ها درباره موسیقی صحبت می کنم، برایم لذت بخش است و تجربیات خوبی به دست آوردم. احساس من این است که موسیقی فیلم یکی از شاخه های موسیقی است که شما می توانید در آن بسیار تاثیرگذار باشید.»
اخراجیها | مسعود دهنمکی | آهنگساز: فریدون شهبازیان |1386

صرف نظر از کیفیت فیلم، موسیقی این سریال هنوز شنیدنی است. بهکارگیری سازدهنی به عنوان یکی از تمها و محورهای اصلی ملودی طراحی شده توسط فریدون شهبازیان برای اخراجیها، چنان مورد توجه قرار گرفت که در این سالها تبدیل به موسیقی پیشواز زنگ تلفنهای همراه شده است. شهبازیان درباره موسیقی این اثر میگوید: «چون آقای دهنمکی پیشینه سینمایی نداشت، پیدا کردن فضای مورد علاقه ایشان کمی سختتر بود. برای این موضوع در مورد موسیقیهایی که دوست دارند صحبتهای زیادی کردیم. حتی آقای دهنمکی چند تا از آلبومهای مورد علاقهشان را در اختیارم گذاشتند. در نهایت بعد از اینکه با روحیه هم آشنا شدیم با توجه به محتوا و فضای فیلم این موسیقی شکل گرفت. هدف ما یک موسیقی بر پایه تم و ملودی زیبا و ماندگار بود.» اصفهانی این قطعه را با ارکستر بزرگ خواند و همه صداها زنده ضبط شد.
ارمغان تاریکی | جلیل سامان | آهنگساز: فرید سعادتمند | 1389

تیتراژ «ارمغان تاریکی» با شعری از عبدالجبار کاکایی، یکی از برترین آثار اصفهانی است. سعادتمند پیش از این نیز با «سامان» همکاری کرده بود و در این سریال نیز تلاش کرد تا به فضای داستان نزدیک شود و آنطور که خود گفته موسیقیای بسازد که با فضای کلی داستان و سپس با دکوپاژها و میزانسنها، رنگ و نور متناسب باشد. در موسیقی این سریال برای هر فضایی و هر شخصیتی موسیقی خاصی طراحی شده است و یک تم اصلی (تم سارا) و برجسته هم وجود دارد که در تیتراژ ابتدایی، طول کار و در قسمتهای مختلف با نوسانات مختلف شنیده میشود. در تیتراژ پایانی، هم شعر بر اساس ملودی سروده شد و هم فیلمنامه در اختیار کاکایی قرار گرفت تا محتوای آن براساس فضای سریال باشد و او در مدت زمانی کوتاهی این کار را انجام داد.
یه تیکه زمین | مهدی کرمپور | آهنگساز: علیرضا کهندیری| 1391

اصفهانی «بهشت از دست رفته» را با ترانه روزبه بمانی و آهنگسازی علیرضا کهن دیری خواند. این قطعه در همان سال به عنوان بهترین موسیقی تیتراژ سال ۱۳۹۱ به انتخاب کارشناسان نخستین جشن سالانه «موسیقی ما» معرفی شد. میتوان دلیل موفقیت این اثر را تجربهی زیست هنری علیرضا کهن دیری با محمد اصفهانی دانست که پیش تر هم تجربههایی با یکدیگر داشتند. اصفهانی خود دلیل موفقیت این اثر را چنین میداند: «خوشبختانه مضمون و نگاه نو ترانه سرا در این قطعه نقش خوبی در بهتر شنیده شدنش داشت. در ضمن ما کار زیاد سختی هم برای دریافت مجوز نداشتیم. روزبه بمانی همواره حرفهای جدید در ترانه و حتی در حوزههای دست خوردهی آن دارد. از طرفی تحصیلات این کار و معلومات ادبی و تاریخی و استعدادهای شخصیاش، همه مزید توفیقات او و همچنین این کار شد.»